Wat is COPD?

COPD – in het Nederlands Chronisch Obstructief Longlijden – is de algemene benaming voor een groep chronische longtoestanden die de luchtwegen van de longen obstrueren. Bij COPD is er een blokkage binnen de bronchiolen en de longblaasjes waardoor de mogelijkheid om uit te ademen gehinderd wordt. De lucht wordt in de longen opgesloten (air trapping) en normaal ademen wordt moeilijk.

Om COPD te begrijpen, is het nuttig om te begrijpen hoe de longen werken en hoe ze geobstrueerd kunnen worden.

Hoe werken de longen?

normale alveole

Als men inademt, beweegt de lucht zich neerwaarts door de luchtpijp (trachea) en in de longen door twee grote buizen (bronchiën). Binnen de longen, splitsen deze buizen zich meerdere keren — zoals de takken van een boom — in vele kleinere buizen (bronchiolen) die eindigen in zeer kleine luchtzakjes (alveolen). Deze longblaasjes hebben zeer dunne wanden vol met uiterst fijne bloedvaatjes (capillairen). De zuurstof in ingeademde lucht gaat naar de bloedvaten en komt in de bloedstroom, waar ze verdeeld wordt over heel het lichaam. Het koolstofdioxide — een afvalproduct van het metabolisme — uit het bloed maakt de omgekeerde beweging: het diffuseert vanuit het bloed naar de longblaasjes en wordt uitgeademd.

Wanneer men inademt wordt het meeste werk gedaan door de spieren van het middenrif (diafragma) en borstkas. Deze spieren trekken samen bij de inademing, waardoor de borstkas uitzet en er lucht in de longen stroomt. Nochtans blazen deze spieren de lucht niet terug uit. Om de lucht uit uw lichaam te drijven vertrouwen de longen op de natuurlijke elasticiteit van de bronchiale buizen en de luchtblaasjes. Wanneer deze buizen of luchtzakjes beschadigd zijn, verliezen ze hun elasticiteit. Zij kunnen de luchtbeweging vertragen wanneer men uitademt en oude lucht in de longen opsluiten, waardoor men harder zal moeten werken om voldoende zuurstof naar binnen en koolstofdioxide naar buiten te krijgen.

Oorzaken van luchtweg obstructie

De term COPD verwees oorspronkelijk naar longobstructie ten gevolge van twee chronische longziektes. Vele mensen met COPD hebben beide:

alveole COPD

  • Emfyseem
    Deze longziekte veroorzaakt een ontsteking binnen de fragiele wanden van de alveolen. Dit kan een deel van de wanden en een deel van de elastisch vezels, die er voor zorgen dat de kleine luchtwegen samenvouwen als men uitademt, vernielen. Dit verzwakt de uitgaande luchtstroom van de longen.
  • Chronische bronchitis
    Deze toestand, die gekenmerkt wordt door een aanhoudende hoest, veroorzaakt ontsteking en vernauwing van de grootste en smallere bronchiale buizen. Chronische bronchitis veroorzaakt eveneens een verhoogde slijmproductie, die de vernauwde buizen kan blokkeren.
  • Astmatische bronchitis
    Astmatische bronchitis wordt soms ook als COPD geclassificeerd, omdat het de luchtwegen obstrueert en het moeilijk maakt om in te ademen. Astmatische bronchitis — ook gekend als bronchiaal astma — is een term  die gebruikt wordt om chronische bronchitis te omschrijven die gepaard gaat met contracties van de spiervezels aan de binnenkant van de luchtwegen (bronchospasme).

Het roken van sigaretten en andere prikkelende middelen

In het grootste deel van de gevallen, wordt de schade aan de longen die leidt tot COPD veroorzaakt door het langdurig roken van sigaretten. Maar andere prikkelende middelen kunnen eveneens COPD veroorzaken, met inbegrip van sigarenrook, ‘meeroken’, roken van pijp, luchtverontreiniging en bepaalde omgevingsdampen.

Blijkbaar is niet iedereen even gevoelig voor het ontwikkelen van COPD: niet alle rokers krijgen er last van. Blijkbaar spelen erfelijke factoren een rol in het al dan niet vroeg optreden van de ziekte bij rokers. Men heeft in ieder geval kunnen aantonen dat 2 op 3 rokers boven de 75 jaar COPD hebben. 

In uitzonderlijke gevallen is COPD een gevolg van een slechte werking van een bepaalde proteïne in het lichaam: het alpha-1-antitrypsine. Dit is een zeldzame genetische afwijking gekend als alpha-1-antitrypsine deficiëntie.